Crossed LMM (Çapraz Random Karma Model)
v1.0.1
Fen Bilimleri ve Matematik bağlamı — iki random faktör nested DEĞİL, crossed (çapraz). olcum ~ 1 + (1|cihaz) + (1|numune). Her cihaz tüm numune‘lerle eşlenir.
Crossed random2 faktörREMLInter-rater reliability
🎯 Ne işe yarar?
Klasik nested yapıdan farklı: her cihaz farklı numune’lerle bağımsız olarak çiftleşir (her numune her cihaz altında değil; karışık). Fen Bilimleri ve Matematik’nde iki etkenin random varyansını ayrı tahmin eder.
📌 Ne zaman kullanılır?
- Hakem × değerlendirilen (her hakem her örneği değerlendirir)
- Operatör × cihaz (her operatör her cihazı kullanır)
- İki random etkili ölçüm tasarımı
⚙ Varsayımlar
- İki random faktör birbirinden bağımsız (nested değil).
- Her (cihaz, numune) hücresinde ≥1 gözlem (boş hücreler tahmini etkiler).
- Random etkiler ~ Normal(0, σ²).
📊 MerQur’da Nasıl Çalıştırılır?
Panel atamaları (programdaki form alanları):
- Bağımlı Değişken:
deger - Faktör A:
faktor_a - Faktör B:
faktor_b - A Tipi:
random - B Tipi:
random - SS Tipi:
1
📊 Örnek Veri Seti — Fen Bilimleri ve Matematik
ℹ Not: Aşağıdaki senaryo, MerQur çıktısı ve yorum, gerçek örnek veri seti MerQur’da çalıştırılarak elde edilmiştir. Kendi verinizdeki sayısal sonuçlar farklılık gösterecektir; buradaki amaç analizin uçtan uca nasıl kurgulandığını ve yorumlandığını göstermektir.
🎬 Örnek Dosya
Bu analiz, Fen Bilimleri ve Matematik alanına ait aşağıdaki örnek veri seti üzerinden gösterilmiştir:
Fen_Matematik/109_crossed_lmm_A_B.xlsx
🎬 Senaryo
İki random faktörün çaprazlandığı bir tasarımı modelliyoruz. İki bağımsız sınıflama ekseni için crossed LMM uygundur.
⚙️ Değişken Seçimi
- Bağımlı değişken: value
- Faktör (kategorik): factor_a
- 2. Faktör: factor_b
Veri Önizleme (İlk 5 Satır)
| factor_a | factor_b | value |
|---|---|---|
| A1 | B1 | 53.8 |
| A1 | B1 | 55.31 |
| A1 | B1 | 50.68 |
| A1 | B1 | 55.81 |
| A1 | B1 | 56.05 |
n = 128 · Sütunlar: factor_a, factor_b, value
📈 MerQur Çıktısı
─────────────────────────────────────────────
A x B etkileşimi: F = 14.67, p < .001 *** ana etkiler ns (A: p=0.767, B: p=0.480) sonuç: value
💬 MerQur Yorumu
İki random faktörün iç içe DEĞİL çaprazlanmış olduğu (her A düzeyi her B düzeyiyle eşleşir) bir tasarımı modelledik: ana etkiler anlamlı değilken (A: p=0.77, B: p=0.48) A x B etkileşimi çok güçlü (F = 14.67, p < .001) — yani etki faktörlerin BİRLEŞİMİNE bağlı. Crossed LMM, nested’in aksine bağımsız iki gruplama eksenini (ör. yöntem x parti, her yöntem her partide) aynı anda ele alır. Laboratuvarda iki bağımsız sınıflama ekseninin etkilerini ve etkileşimini birlikte çözümlemede doğru seçimdir.
⚠ Sık Hatalar
- Nested yapı varken crossed tanımlamak — her (cihaz, numune) çiftinin gerçekten bağımsız olduğundan emin olun.
- Çok seyrek matris (cihaz×numune’de boş hücre çok) — fit yapılamaz veya unstable.
- cihaz-ICC düşük + numune-ICC yüksekse numune’nin tahmininde shrinkage daha sıkı.
📚 MerQur’a Atıf
Örücü, Ö. K. (2026). MerQur: Bütünleşik Akademik Veri Analizi ve Raporlama Platformu [Bilgisayar Yazılımı] (Sürüm 1.0.0). https://doi.org/10.53463/merqur.2026001
📝 Üretim Notu — Bu sayfadaki örnek veri sentetik olarak üretilmiştir (sabit SEED=42, generator: samples/Ileri_Duzey_v102/_generate_v102_datasets.py). Sayfa içeriği Anthropic Claude desteği ile hazırlanmış, akademik doğruluk yazar tarafından kontrol edilmiştir.