Time-Dependent Cox
Time-Dependent Cox, MerQur’da otomatik uygulanan istatistiksel analizlerden biridir. Bu sayfada Eğitim Bilimleri alanına ait örnek veri seti üzerinde analizin nasıl uygulandığı, MerQur çıktısının nasıl görüneceği ve APA 7 formatında nasıl raporlanacağı temsilî olarak gösterilmiştir.
🎯 Ne işe yarar?
Time-Dependent Cox, ilgili veri türü için gerekli tüm varsayım kontrollerini (normallik, varyans homojenliği, vb.) arka planda otomatik uygular ve sonuçları açık bir tablo + grafik ile sunar. APA 7 standardında otomatik yorumlama, Cohen’s d/η²/R² gibi etki büyüklükleri ve %95 güven aralıkları raporlanır.
📌 Ne zaman kullanılır?
- Eğitim Bilimleri alanına ait ölçümlerin istatistiksel analizinde
- Akademik yayın için APA 7 uyumlu sonuç tabloları üretmek için
- Hipotez sınama ve karar verme süreçlerinde
- Lisans / yüksek lisans / doktora tezlerinde uygun yöntem seçimi sonrasında
📐 Varsayımlar
- Uygun ölçek — Değişkenler analizin gerektirdiği ölçek düzeyinde (nominal/ordinal/aralık/oran) olmalı
- Bağımsız gözlemler — Gözlemler birbirinden bağımsız bireylerden gelmiş olmalı
- Yeterli örneklem — Analiz için minimum n gereksinimi karşılanmalı
- Aykırı değer kontrolü — Aykırı değerler tespit edilip değerlendirilmeli
Varsayımlar bozulursa MerQur otomatik olarak non-parametrik veya sağlam (robust) alternatife yönlendirir.
🛠 MerQur’da Nasıl Yapılır?
Veriyi yükle. Dosya → Aç menüsünden örnek dosyayı seç. MerQur sütun tiplerini otomatik tespit eder.
Analizi seç. Sol kenardan Time-Dependent Cox‘yi seç.
Panel atamaları (programdaki form alanları):
- id_col:
ogrenci_id - start_col:
baslangic - stop_col:
bitis - event_col:
olay - Kovaryasyonlar:
['GPA'] - penalizer:
0.0
Opsiyonel ayarlar. Etki büyüklüğü ✓ · %95 güven aralığı ✓ · Varsayım kontrolleri (otomatik).
▶ Çalıştır butonuna bas. Sonuçlar tablo + grafik olarak otomatik üretilir.
📄 Word’e Aktar. APA 7 formatında, italik istatistik sembolleriyle rapor.
📊 Örnek Veri Seti — Eğitim Bilimleri
ℹ Not: Aşağıdaki senaryo, MerQur çıktısı ve yorum, gerçek örnek veri seti MerQur’da çalıştırılarak elde edilmiştir. Kendi verinizdeki sayısal sonuçlar farklılık gösterecektir; buradaki amaç analizin uçtan uca nasıl kurgulandığını ve yorumlandığını göstermektir.
🎬 Örnek Dosya
Bu analiz, Eğitim Bilimleri alanına ait aşağıdaki örnek veri seti üzerinden gösterilmiştir:
Egitim_Bilimleri/90_tvcox_GPA_dropout.xlsx
🎬 Senaryo
Bu araştırmada öğrencinin not ortalamasının (GPA) zaman içinde değiştiğini ve okulu bırakma riskini bu değişen değerin etkilediğini düşünüyoruz. 464 izleme aralığı, her öğrenci için başlangıç (start) ve bitiş (end) zamanlarıyla tanımlı aralık formatında düzenlendi; her aralıkta geçerli GPA değeri ve o aralıkta olayın (event: terk) gerçekleşip gerçekleşmediği kaydedildi. Zamanla değişen bir yordayıcıyı modele katabilmek için Zamana Bağımlı Cox modelini kullanıyoruz; bu sayede güncel GPA’nın anlık terk tehlikesine etkisini tahmin ediyoruz.
⚙️ Değişken Seçimi
- Başlangıç zamanı: start
- Bitiş zamanı: end
- Olay: event
- Öngörücüler (zamana bağımlı): GPA
Veri Önizleme (İlk 5 Satır)
| student_id | start | end | GPA | event |
|---|---|---|---|---|
| 1.0 | 0.0 | 1.0 | 2.72 | 0.0 |
| 1.0 | 1.0 | 2.0 | 2.92 | 0.0 |
| 1.0 | 2.0 | 3.0 | 2.99 | 0.0 |
| 1.0 | 3.0 | 4.0 | 3.18 | 0.0 |
| 1.0 | 4.0 | 5.0 | 3.32 | 0.0 |
n = 464 · Sütunlar: student_id, start, end, GPA, event
📈 MerQur Çıktısı
💬 MerQur Yorumu
Öğrencinin GPA’sı zaman içinde dönemden döneme değişir; standart Cox bunu sabit varsayar, zaman-bağımlı Cox ise her zaman aralığında güncel değeri kullanır (start-stop formatı). Bu modelde güncel GPA’nın terk riskine etkisi anlamsız çıktı (HR = 1.16, p = 0.65) — bu veride anlık GPA değişimi, terk zamanlamasını yordamıyor. Anlamsız sonuç da bir bilgidir. Zaman-bağımlı Cox, “sadece başlangıç değeri değil, sürekli izlenen güncel durum önemli” olduğu durumlarda doğru yöntemdir; boylamsal eğitim izlemede zamanla değişen faktörleri (GPA, devamsızlık, destek) modellemenin standardıdır.
⚠ Sık Yapılan Hatalar
- Veri tipini yanlış belirlemek (örn. kategorik değişkeni numerik olarak yüklemek)
- Varsayım kontrollerini atlayıp doğrudan p-değerine bakmak
- Etki büyüklüğünü raporlamamak — APA 7 hem p hem etki büyüklüğü ister
- Çoklu karşılaştırmada Tip I hatası düzeltmesi (Bonferroni/Tukey) yapmamak
- n yetersiz olduğunda non-parametrik alternatife geçmemek
📹 Video Anlatım
Bu analizin Eğitim Bilimleri dosyası üzerinden uçtan uca uygulanışı için aşağıdaki videoyu izleyebilirsin.
▶ Time-dependent Cox Regresyon — video anlatım
Bu analiz, Peyzaj Mimarlığı alanından bir örnek veri seti üzerinde anlatılıyor (adımlar tüm alanlarda aynıdır). Bağlantı doğrudan 7:12 dakikasından başlar.
🧪 Fen Bilimleri ve Matematik · 🏛 Mimarlık, Planlama ve Tasarım · ⚙ Mühendislik · 🏥 Sağlık Bilimleri · 📊 Sosyal, Beşeri ve İdari Bilimler · 🏃 Spor Bilimleri · 🌾 Ziraat, Orman ve Su Ürünleri
📚 Bu Analizi Yaptıysanız MerQur’u Atıf Yapın
MerQur’u kullanarak bilimsel bir çalışmada bu analizi gerçekleştirdiyseniz, akademik atıf zorunluluğu kapsamında lütfen aşağıdaki atfı kullanın (APA 7):
Örücü, Ö. K. (2026). MerQur: Bütünleşik Akademik Veri Analizi ve Raporlama Platformu [Bilgisayar Yazılımı] (Sürüm 1.0.0). https://doi.org/10.53463/merqur.2026001
BibTeX, RIS, EndNote ve İngilizce karşılığı için: tüm atıf formatları →
- American Psychological Association. (2020). Publication manual of the American Psychological Association (7th ed.).
- Field, A. (2018). Discovering statistics using IBM SPSS Statistics (5th ed.). Sage.
- Cohen, J. (1988). Statistical power analysis for the behavioral sciences (2nd ed.). Lawrence Erlbaum.