Tekrarlı Ölçümler ANOVA
Tekrarlı Ölçümler ANOVA, MerQur’da otomatik uygulanan istatistiksel analizlerden biridir. Bu sayfada Mühendislik alanına ait örnek veri seti üzerinde analizin nasıl uygulandığı, MerQur çıktısının nasıl görüneceği ve APA 7 formatında nasıl raporlanacağı temsilî olarak gösterilmiştir.
🎯 Ne işe yarar?
Tekrarlı Ölçümler ANOVA, ilgili veri türü için gerekli tüm varsayım kontrollerini (normallik, varyans homojenliği, vb.) arka planda otomatik uygular ve sonuçları açık bir tablo + grafik ile sunar. APA 7 standardında otomatik yorumlama, Cohen’s d/η²/R² gibi etki büyüklükleri ve %95 güven aralıkları raporlanır.
📌 Ne zaman kullanılır?
- Mühendislik alanına ait ölçümlerin istatistiksel analizinde
- Akademik yayın için APA 7 uyumlu sonuç tabloları üretmek için
- Hipotez sınama ve karar verme süreçlerinde
- Lisans / yüksek lisans / doktora tezlerinde uygun yöntem seçimi sonrasında
📐 Varsayımlar
- Uygun ölçek — Değişkenler analizin gerektirdiği ölçek düzeyinde (nominal/ordinal/aralık/oran) olmalı
- Bağımsız gözlemler — Gözlemler birbirinden bağımsız bireylerden gelmiş olmalı
- Yeterli örneklem — Analiz için minimum n gereksinimi karşılanmalı
- Aykırı değer kontrolü — Aykırı değerler tespit edilip değerlendirilmeli
Varsayımlar bozulursa MerQur otomatik olarak non-parametrik veya sağlam (robust) alternatife yönlendirir.
🛠 MerQur’da Nasıl Yapılır?
Veriyi yükle. Dosya → Aç menüsünden örnek dosyayı seç. MerQur sütun tiplerini otomatik tespit eder.
Analizi seç. Sol kenardan Tekrarlı Ölçümler ANOVA‘yi seç.
Panel atamaları (programdaki form alanları):
- Sütunlar:
['birim_id', 'olcum_1', 'olcum_2', 'olcum_3', 'olcum_4']
Opsiyonel ayarlar. Etki büyüklüğü ✓ · %95 güven aralığı ✓ · Varsayım kontrolleri (otomatik).
▶ Çalıştır butonuna bas. Sonuçlar tablo + grafik olarak otomatik üretilir.
📄 Word’e Aktar. APA 7 formatında, italik istatistik sembolleriyle rapor.
📊 Örnek Veri Seti — Mühendislik
ℹ Not: Aşağıdaki senaryo, MerQur çıktısı ve yorum, gerçek örnek veri seti MerQur’da çalıştırılarak elde edilmiştir. Kendi verinizdeki sayısal sonuçlar farklılık gösterecektir; buradaki amaç analizin uçtan uca nasıl kurgulandığını ve yorumlandığını göstermektir.
🎬 Örnek Dosya
Bu analiz, Mühendislik alanına ait aşağıdaki örnek veri seti üzerinden gösterilmiştir:
Muhendislik/08_repeated_anova_year_dbh.xlsx
🎬 Senaryo
Aynı ağaçlarda dört ardışık yılda ölçülen çapı karşılaştırıyoruz. Aynı birimde tekrarlı ölçüm söz konusu olduğundan tekrarlı ölçümler ANOVA’sı uygundur.
⚙️ Değişken Seçimi
- Tekrarlı ölçümler: measurement_1
- Tekrarlı ölçümler: measurement_2
- Tekrarlı ölçümler: measurement_3
- Tekrarlı ölçümler: measurement_4
- >> GELİŞMİŞ PARAMETRELER (formda opsiyonel — ne işe yarar):
- Küresellik düzeltmesi: Mauchly ihlal edildiğinde Greenhouse-Geisser.
- Mauchly küresellik testi (W, p).
- Genelleştirilmiş eta-kare (ges) etki büyüklüğü.
- İkili post-hoc (Bonferroni/Holm); düzey başına betimsel.
Veri Önizleme (İlk 5 Satır)
| unit_id | measurement_1 | measurement_2 | measurement_3 | measurement_4 |
|---|---|---|---|---|
| 1.0 | 49.93 | 58.3 | 61.87 | 56.19 |
| 2.0 | 37.36 | 39.03 | 42.93 | 43.42 |
| 3.0 | 61.13 | 61.99 | 68.18 | 69.2 |
| 4.0 | 42.51 | 41.53 | 50.04 | 50.26 |
| 5.0 | 46.11 | 54.82 | 53.69 | 55.87 |
n = 60 · Sütunlar: unit_id, measurement_1, measurement_2, measurement_3, measurement_4
📈 MerQur Çıktısı
💬 MerQur Yorumu
Aynı 60 ağaçta dört ardışık yılda ölçülen çapı karşılaştırdık. Sonuç çok güçlü: F(3,177) = 108.40, p < .001, eta^2p = 0.65 — yani yıllar arasındaki fark devasa ve etkinin büyük kısmı zamana bağlı. Ağaçların çapı yıllar boyunca anlamlı biçimde artıyor. Tekrarlı ölçümler ANOVA, aynı birimde üç veya daha fazla zamanlı ölçümü karşılaştırır; bireysel farkı sabit tuttuğu için yüksek istatistiksel güç sağlar ve sahada çok dönemli büyüme takibinde (yıllık çap, periyodik ölçüm) doğru seçimdir.
⚠ Sık Yapılan Hatalar
- Veri tipini yanlış belirlemek (örn. kategorik değişkeni numerik olarak yüklemek)
- Varsayım kontrollerini atlayıp doğrudan p-değerine bakmak
- Etki büyüklüğünü raporlamamak — APA 7 hem p hem etki büyüklüğü ister
- Çoklu karşılaştırmada Tip I hatası düzeltmesi (Bonferroni/Tukey) yapmamak
- n yetersiz olduğunda non-parametrik alternatife geçmemek
📹 Video Anlatım
Bu analizin Mühendislik dosyası üzerinden uçtan uca uygulanışı için aşağıdaki videoyu izleyebilirsin.
▶ Tekrarlı Ölçümler ANOVA — video anlatım
Bu bölüm, Veriye İlk Bakış ve Parametrik Testler videosunun içinde yer alıyor (14 analiz, tek video). Aşağıdaki bağlantı doğrudan 14:15 dakikasından, bu analizin anlatıldığı yerden başlar.
🎓 Eğitim Bilimleri · 🧪 Fen Bilimleri ve Matematik · 🏛 Mimarlık, Planlama ve Tasarım · 🏥 Sağlık Bilimleri · 📊 Sosyal, Beşeri ve İdari Bilimler · 🏃 Spor Bilimleri · 🌾 Ziraat, Orman ve Su Ürünleri
📚 Bu Analizi Yaptıysanız MerQur’u Atıf Yapın
MerQur’u kullanarak bilimsel bir çalışmada bu analizi gerçekleştirdiyseniz, akademik atıf zorunluluğu kapsamında lütfen aşağıdaki atfı kullanın (APA 7):
Örücü, Ö. K. (2026). MerQur: Bütünleşik Akademik Veri Analizi ve Raporlama Platformu [Bilgisayar Yazılımı] (Sürüm 1.0.0). https://doi.org/10.53463/merqur.2026001
BibTeX, RIS, EndNote ve İngilizce karşılığı için: tüm atıf formatları →
- American Psychological Association. (2020). Publication manual of the American Psychological Association (7th ed.).
- Field, A. (2018). Discovering statistics using IBM SPSS Statistics (5th ed.). Sage.
- Cohen, J. (1988). Statistical power analysis for the behavioral sciences (2nd ed.). Lawrence Erlbaum.