Ki-Kare Bağımsızlık Testi
Ki-Kare Bağımsızlık Testi, MerQur’da otomatik uygulanan istatistiksel analizlerden biridir. Bu sayfada Sağlık Bilimleri alanına ait örnek veri seti üzerinde analizin nasıl uygulandığı, MerQur çıktısının nasıl görüneceği ve APA 7 formatında nasıl raporlanacağı temsilî olarak gösterilmiştir.
🎯 Ne işe yarar?
Ki-Kare Bağımsızlık Testi, ilgili veri türü için gerekli tüm varsayım kontrollerini (normallik, varyans homojenliği, vb.) arka planda otomatik uygular ve sonuçları açık bir tablo + grafik ile sunar. APA 7 standardında otomatik yorumlama, Cohen’s d/η²/R² gibi etki büyüklükleri ve %95 güven aralıkları raporlanır.
📌 Ne zaman kullanılır?
- Sağlık Bilimleri alanına ait ölçümlerin istatistiksel analizinde
- Akademik yayın için APA 7 uyumlu sonuç tabloları üretmek için
- Hipotez sınama ve karar verme süreçlerinde
- Lisans / yüksek lisans / doktora tezlerinde uygun yöntem seçimi sonrasında
📐 Varsayımlar
- Uygun ölçek — Değişkenler analizin gerektirdiği ölçek düzeyinde (nominal/ordinal/aralık/oran) olmalı
- Bağımsız gözlemler — Gözlemler birbirinden bağımsız bireylerden gelmiş olmalı
- Yeterli örneklem — Analiz için minimum n gereksinimi karşılanmalı
- Aykırı değer kontrolü — Aykırı değerler tespit edilip değerlendirilmeli
Varsayımlar bozulursa MerQur otomatik olarak non-parametrik veya sağlam (robust) alternatife yönlendirir.
🛠 MerQur’da Nasıl Yapılır?
Veriyi yükle. Dosya → Aç menüsünden örnek dosyayı seç. MerQur sütun tiplerini otomatik tespit eder.
Analizi seç. Sol kenardan Ki-Kare Bağımsızlık Testi‘yi seç.
Panel atamaları (programdaki form alanları):
- 1. Sütun / Ölçüm 1:
sigara_durumu - 2. Sütun / Ölçüm 2:
KOAH
Opsiyonel ayarlar. Etki büyüklüğü ✓ · %95 güven aralığı ✓ · Varsayım kontrolleri (otomatik).
▶ Çalıştır butonuna bas. Sonuçlar tablo + grafik olarak otomatik üretilir.
📄 Word’e Aktar. APA 7 formatında, italik istatistik sembolleriyle rapor.
📊 Örnek Veri Seti — Sağlık Bilimleri
ℹ Not: Aşağıdaki senaryo, MerQur çıktısı ve yorum, gerçek örnek veri seti MerQur’da çalıştırılarak elde edilmiştir. Kendi verinizdeki sayısal sonuçlar farklılık gösterecektir; buradaki amaç analizin uçtan uca nasıl kurgulandığını ve yorumlandığını göstermektir.
🎬 Örnek Dosya
Bu analiz, Sağlık Bilimleri alanına ait aşağıdaki örnek veri seti üzerinden gösterilmiştir:
Tip/21_chisquare_smoking_copd.xlsx
🎬 Senaryo
Sigara durumu ile KOAH arasında bir ilişki olup olmadığını test ediyoruz. İki kategorik değişken söz konusu olduğundan, ki-kare bağımsızlık testi bu inceleme için uygundur.
⚙️ Değişken Seçimi
- Değişkenler: smoking_status
- Değişkenler: copd
- >> GELİŞMİŞ PARAMETRELER (formda opsiyonel — ne işe yarar):
- Yates süreklilik düzeltmesi (2×2 tablolar).
- G-testi (olabilirlik-oranı ki-kare) seçeneği.
- Etki büyüklükleri: phi (2×2) ve kontenjans katsayısı C (Cramer’s V’ye ek).
- Beklenen-değer tablosu; standart artıklar (|>2| sapan hücreyi işaretler).
Veri Önizleme (İlk 5 Satır)
| patient_id | smoking_status | copd |
|---|---|---|
| 1 | active smoking | present |
| 2 | active smoking | present |
| 3 | active smoking | present |
| 4 | active smoking | present |
| 5 | active smoking | present |
n = 670 · Sütunlar: patient_id, smoking_status, copd
📈 MerQur Çıktısı
💬 MerQur Yorumu
İki kategorik değişken — sigara durumu (smoking_status) ve KOAH (copd) — arasında bir ilişki olup olmadığını test ettik: chi^2(2) = 130.54, p < .001, Cramer’s V = 0.44 ile güçlü bir bağımlılık söz konusudur. Kategoriler bağımsız değildir, birlikte değişmektedir. Ki-kare bağımsızlık testi, iki nitel değişken arasındaki ilişkiyi çapraz tablo üzerinden saptar; tıpta risk faktörü-hastalık (sigara-KOAH) gibi kategorik ilişkileri ortaya çıkarmada temel yöntemdir. Cramer’s V ise ilişkinin pratik gücünü ölçer.
⚠ Sık Yapılan Hatalar
- Veri tipini yanlış belirlemek (örn. kategorik değişkeni numerik olarak yüklemek)
- Varsayım kontrollerini atlayıp doğrudan p-değerine bakmak
- Etki büyüklüğünü raporlamamak — APA 7 hem p hem etki büyüklüğü ister
- Çoklu karşılaştırmada Tip I hatası düzeltmesi (Bonferroni/Tukey) yapmamak
- n yetersiz olduğunda non-parametrik alternatife geçmemek
📹 Video Anlatım
Bu analizin Sağlık Bilimleri dosyası üzerinden uçtan uca uygulanışı için aşağıdaki videoyu izleyebilirsin.
▶ Ki-Kare Bağımsızlık — video anlatım
Bu analizin bir veri seti üzerinde MerQur’da uçtan uca uygulanışı, adım adım ekran yazısıyla.
🎓 Eğitim Bilimleri · 🧪 Fen Bilimleri ve Matematik · 🏛 Mimarlık, Planlama ve Tasarım · ⚙ Mühendislik · 📊 Sosyal, Beşeri ve İdari Bilimler · 🏃 Spor Bilimleri · 🌾 Ziraat, Orman ve Su Ürünleri
📚 Bu Analizi Yaptıysanız MerQur’u Atıf Yapın
MerQur’u kullanarak bilimsel bir çalışmada bu analizi gerçekleştirdiyseniz, akademik atıf zorunluluğu kapsamında lütfen aşağıdaki atfı kullanın (APA 7):
Örücü, Ö. K. (2026). MerQur: Bütünleşik Akademik Veri Analizi ve Raporlama Platformu [Bilgisayar Yazılımı] (Sürüm 1.0.0). https://doi.org/10.53463/merqur.2026001
BibTeX, RIS, EndNote ve İngilizce karşılığı için: tüm atıf formatları →
- American Psychological Association. (2020). Publication manual of the American Psychological Association (7th ed.).
- Field, A. (2018). Discovering statistics using IBM SPSS Statistics (5th ed.). Sage.
- Cohen, J. (1988). Statistical power analysis for the behavioral sciences (2nd ed.). Lawrence Erlbaum.