Time-Dependent Cox
Time-Dependent Cox, MerQur’da otomatik uygulanan istatistiksel analizlerden biridir. Bu sayfada Mimarlık, Planlama ve Tasarım alanına ait örnek veri seti üzerinde analizin nasıl uygulandığı, MerQur çıktısının nasıl görüneceği ve APA 7 formatında nasıl raporlanacağı temsilî olarak gösterilmiştir.
🎯 Ne işe yarar?
Time-Dependent Cox, ilgili veri türü için gerekli tüm varsayım kontrollerini (normallik, varyans homojenliği, vb.) arka planda otomatik uygular ve sonuçları açık bir tablo + grafik ile sunar. APA 7 standardında otomatik yorumlama, Cohen’s d/η²/R² gibi etki büyüklükleri ve %95 güven aralıkları raporlanır.
📌 Ne zaman kullanılır?
- Mimarlık, Planlama ve Tasarım alanına ait ölçümlerin istatistiksel analizinde
- Akademik yayın için APA 7 uyumlu sonuç tabloları üretmek için
- Hipotez sınama ve karar verme süreçlerinde
- Lisans / yüksek lisans / doktora tezlerinde uygun yöntem seçimi sonrasında
📐 Varsayımlar
- Uygun ölçek — Değişkenler analizin gerektirdiği ölçek düzeyinde (nominal/ordinal/aralık/oran) olmalı
- Bağımsız gözlemler — Gözlemler birbirinden bağımsız bireylerden gelmiş olmalı
- Yeterli örneklem — Analiz için minimum n gereksinimi karşılanmalı
- Aykırı değer kontrolü — Aykırı değerler tespit edilip değerlendirilmeli
Varsayımlar bozulursa MerQur otomatik olarak non-parametrik veya sağlam (robust) alternatife yönlendirir.
🛠 MerQur’da Nasıl Yapılır?
Veriyi yükle. Dosya → Aç menüsünden örnek dosyayı seç. MerQur sütun tiplerini otomatik tespit eder.
Analizi seç. Sol kenardan Time-Dependent Cox‘yi seç.
Panel atamaları (programdaki form alanları):
- Birey ID:
agac_id - Baslangic:
baslangic - Bitis:
bitis - Olay sutunu (0/1):
olay - Kovaryans(lar):
['stres_skoru'] - Penalizer:
0.0
Opsiyonel ayarlar. Etki büyüklüğü ✓ · %95 güven aralığı ✓ · Varsayım kontrolleri (otomatik).
▶ Çalıştır butonuna bas. Sonuçlar tablo + grafik olarak otomatik üretilir.
📄 Word’e Aktar. APA 7 formatında, italik istatistik sembolleriyle rapor.
📊 Örnek Veri Seti — Mimarlık, Planlama ve Tasarım
ℹ Not: Aşağıdaki senaryo, MerQur çıktısı ve yorum, gerçek örnek veri seti MerQur’da çalıştırılarak elde edilmiştir. Kendi verinizdeki sayısal sonuçlar farklılık gösterecektir; buradaki amaç analizin uçtan uca nasıl kurgulandığını ve yorumlandığını göstermektir.
🎬 Örnek Dosya
Bu analiz, Mimarlık, Planlama ve Tasarım alanına ait aşağıdaki örnek veri seti üzerinden gösterilmiştir:
Peyzaj_Mimarligi/90_tvcox_tree_stress.xlsx
🎬 Senaryo
Zamanla değişen stres skorunu (start-stop biçiminde) kullanarak güncel durumun ölüm riskine etkisini modellemek istiyoruz; zaman-bağımlı Cox bu amaç için uygundur.
⚙️ Değişken Seçimi
- Kimlik: tree_id
- Başlangıç/Bitiş: start, end
- Olay: event
- Kovaryat: stress_score
Veri Önizleme (İlk 5 Satır)
| tree_id | start | end | stress_score | event |
|---|---|---|---|---|
| 1.0 | 0.0 | 0.5 | 40.1 | 0.0 |
| 1.0 | 0.5 | 1.0 | 43.0 | 0.0 |
| 1.0 | 1.0 | 1.5 | 49.0 | 0.0 |
| 1.0 | 1.5 | 2.0 | 42.2 | 0.0 |
| 1.0 | 2.0 | 2.28 | 44.6 | 0.0 |
n = 1037 · Sütunlar: tree_id, start, end, stress_score, event
📈 MerQur Çıktısı
💬 MerQur Yorumu
Ağacın stres skoru zaman içinde değişir (kuraklık dönemleri, mevsim etkileri); standart Cox bunu sabit varsayarken, zaman-bağımlı Cox her zaman aralığında güncel stres skorunu kullanır (start-stop formatı). Bu modelde güncel stresin ölüm riskine etkisi anlamsız çıkmıştır (HR = 1.002, p = 0.851); yani bu veride anlık stres değişimi, ölüm zamanlamasını yordamamaktadır. Anlamsız sonuç da bir bilgidir. Zaman-bağımlı Cox, “yalnızca başlangıç değeri değil, sürekli izlenen güncel durum önemlidir” durumlarında doğru yöntemdir; boylamsal ağaç izlemede zamanla değişen stres/sağlık ölçümlerini modellemenin standardıdır.
⚠ Sık Yapılan Hatalar
- Veri tipini yanlış belirlemek (örn. kategorik değişkeni numerik olarak yüklemek)
- Varsayım kontrollerini atlayıp doğrudan p-değerine bakmak
- Etki büyüklüğünü raporlamamak — APA 7 hem p hem etki büyüklüğü ister
- Çoklu karşılaştırmada Tip I hatası düzeltmesi (Bonferroni/Tukey) yapmamak
- n yetersiz olduğunda non-parametrik alternatife geçmemek
📹 Video Anlatım
Bu analizin Mimarlık, Planlama ve Tasarım dosyası üzerinden uçtan uca uygulanışı için aşağıdaki videoyu izleyebilirsin.
▶ Time-dependent Cox Regresyon — video anlatım
Bu bölüm, Sağkalım Analizi videosunun içinde yer alıyor (6 analiz, tek video). Aşağıdaki bağlantı doğrudan 7:12 dakikasından, bu analizin anlatıldığı yerden başlar.
🎓 Eğitim Bilimleri · 🧪 Fen Bilimleri ve Matematik · ⚙ Mühendislik · 🏥 Sağlık Bilimleri · 📊 Sosyal, Beşeri ve İdari Bilimler · 🏃 Spor Bilimleri · 🌾 Ziraat, Orman ve Su Ürünleri
📚 Bu Analizi Yaptıysanız MerQur’u Atıf Yapın
MerQur’u kullanarak bilimsel bir çalışmada bu analizi gerçekleştirdiyseniz, akademik atıf zorunluluğu kapsamında lütfen aşağıdaki atfı kullanın (APA 7):
Örücü, Ö. K. (2026). MerQur: Bütünleşik Akademik Veri Analizi ve Raporlama Platformu [Bilgisayar Yazılımı] (Sürüm 1.0.0). https://doi.org/10.53463/merqur.2026001
BibTeX, RIS, EndNote ve İngilizce karşılığı için: tüm atıf formatları →
- American Psychological Association. (2020). Publication manual of the American Psychological Association (7th ed.).
- Field, A. (2018). Discovering statistics using IBM SPSS Statistics (5th ed.). Sage.
- Cohen, J. (1988). Statistical power analysis for the behavioral sciences (2nd ed.). Lawrence Erlbaum.