Tek Örneklem t-testi
Tek Örneklem t-testi, MerQur’da otomatik uygulanan istatistiksel analizlerden biridir. Bu sayfada Eğitim Bilimleri alanına ait örnek veri seti üzerinde analizin nasıl uygulandığı, MerQur çıktısının nasıl görüneceği ve APA 7 formatında nasıl raporlanacağı temsilî olarak gösterilmiştir.
🎯 Ne işe yarar?
Tek Örneklem t-testi, ilgili veri türü için gerekli tüm varsayım kontrollerini (normallik, varyans homojenliği, vb.) arka planda otomatik uygular ve sonuçları açık bir tablo + grafik ile sunar. APA 7 standardında otomatik yorumlama, Cohen’s d/η²/R² gibi etki büyüklükleri ve %95 güven aralıkları raporlanır.
📌 Ne zaman kullanılır?
- Eğitim Bilimleri alanına ait ölçümlerin istatistiksel analizinde
- Akademik yayın için APA 7 uyumlu sonuç tabloları üretmek için
- Hipotez sınama ve karar verme süreçlerinde
- Lisans / yüksek lisans / doktora tezlerinde uygun yöntem seçimi sonrasında
📐 Varsayımlar
- Uygun ölçek — Değişkenler analizin gerektirdiği ölçek düzeyinde (nominal/ordinal/aralık/oran) olmalı
- Bağımsız gözlemler — Gözlemler birbirinden bağımsız bireylerden gelmiş olmalı
- Yeterli örneklem — Analiz için minimum n gereksinimi karşılanmalı
- Aykırı değer kontrolü — Aykırı değerler tespit edilip değerlendirilmeli
Varsayımlar bozulursa MerQur otomatik olarak non-parametrik veya sağlam (robust) alternatife yönlendirir.
🛠 MerQur’da Nasıl Yapılır?
Veriyi yükle. Dosya → Aç menüsünden örnek dosyayı seç. MerQur sütun tiplerini otomatik tespit eder.
Analizi seç. Sol kenardan Tek Örneklem t-testi‘yi seç.
Panel atamaları (programdaki form alanları):
- Değer Sütunu:
GPA - Test edilen μ:
2.9
Opsiyonel ayarlar. Etki büyüklüğü ✓ · %95 güven aralığı ✓ · Varsayım kontrolleri (otomatik).
▶ Çalıştır butonuna bas. Sonuçlar tablo + grafik olarak otomatik üretilir.
📄 Word’e Aktar. APA 7 formatında, italik istatistik sembolleriyle rapor.
📊 Örnek Veri Seti — Eğitim Bilimleri
ℹ Not: Aşağıdaki senaryo, MerQur çıktısı ve yorum, gerçek örnek veri seti MerQur’da çalıştırılarak elde edilmiştir. Kendi verinizdeki sayısal sonuçlar farklılık gösterecektir; buradaki amaç analizin uçtan uca nasıl kurgulandığını ve yorumlandığını göstermektir.
🎬 Örnek Dosya
Bu analiz, Eğitim Bilimleri alanına ait aşağıdaki örnek veri seti üzerinden gösterilmiştir:
Egitim_Bilimleri/03_one_sample_t_GPA.xlsx
🎬 Senaryo
Bu araştırmada bir devlet okulundaki (school_type: public) 100 öğrencinin not ortalamasının (GPA), il genelinde belirlenen 2.5’lik referans değerinden anlamlı olarak farklı olup olmadığını test etmek istiyoruz. Elimizde tek bir grup ve bilinen bir karşılaştırma değeri var; iki grup karşılaştırması söz konusu değil. Bu nedenle örnek ortalamasını sabit bir test değeriyle kıyaslayan tek örneklem t-testi en uygun yöntemdir.
⚙️ Değişken Seçimi
- Bağımlı değişken (test değişkeni): GPA
- >> GELİŞMİŞ PARAMETRELER (formda opsiyonel — ne işe yarar):
- Hipotez yönü (çift / sağ / sol): yön önceden biliniyorsa tek yönlü daha güçlüdür.
- Hedges g: küçük örneklem için yanlı-düzeltilmiş Cohen d.
- Etki büyüklüğü %GA: d için güven aralığı.
- Shapiro-Wilk / K-S: normallik varsayım kontrolü.
- Betimsel: ortalama/SS/SH/medyan/min/maks/çarpıklık/basıklık.
- Bootstrap %GA: yeniden örneklemeyle dağılımsız ortalama GA’sı.
Veri Önizleme (İlk 5 Satır)
| student_id | school_type | GPA | age |
|---|---|---|---|
| 1 | public | 3.01 | 16 |
| 2 | public | 2.06 | 15 |
| 3 | public | 2.91 | 15 |
| 4 | public | 3.65 | 18 |
| 5 | public | 2.51 | 17 |
n = 100 · Sütunlar: student_id, school_type, GPA, age
📈 MerQur Çıktısı
💬 MerQur Yorumu
Bir okulun ortalama GPA’sını, 2.5’lik geçme/referans eşiğiyle karşılaştırdık. Sonuç: ortalama 2.90, eşiğin anlamlı şekilde üzerinde — t(99) = 8.05, p < .001, etki büyüklüğü d = 0.81 ile büyük. Yani öğrencilerin akademik başarısı referans eşiğini tesadüfle açıklanamayacak kadar aşıyor. Tek örneklem t-testi, bir grup ortalamasını bilinen bir standartla (geçme notu, ulusal ortalama, hedef değer) karşılaştırmanın doğru yoludur — eğitim değerlendirmesinde çok yaygın bir sorudur. Etki büyüklüğü, farkın sadece anlamlı değil pratik olarak da önemli olduğunu gösteriyor.
⚠ Sık Yapılan Hatalar
- Veri tipini yanlış belirlemek (örn. kategorik değişkeni numerik olarak yüklemek)
- Varsayım kontrollerini atlayıp doğrudan p-değerine bakmak
- Etki büyüklüğünü raporlamamak — APA 7 hem p hem etki büyüklüğü ister
- Çoklu karşılaştırmada Tip I hatası düzeltmesi (Bonferroni/Tukey) yapmamak
- n yetersiz olduğunda non-parametrik alternatife geçmemek
📹 Video Anlatım
Bu analizin Eğitim Bilimleri dosyası üzerinden uçtan uca uygulanışı için aşağıdaki videoyu izleyebilirsin.
▶ Tek Örneklem t-Testi — video anlatım
Bu bölüm, Veriye İlk Bakış ve Parametrik Testler videosunun içinde yer alıyor (14 analiz, tek video). Aşağıdaki bağlantı doğrudan 5:12 dakikasından, bu analizin anlatıldığı yerden başlar.
🧪 Fen Bilimleri ve Matematik · 🏛 Mimarlık, Planlama ve Tasarım · ⚙ Mühendislik · 🏥 Sağlık Bilimleri · 📊 Sosyal, Beşeri ve İdari Bilimler · 🏃 Spor Bilimleri · 🌾 Ziraat, Orman ve Su Ürünleri
📚 Bu Analizi Yaptıysanız MerQur’u Atıf Yapın
MerQur’u kullanarak bilimsel bir çalışmada bu analizi gerçekleştirdiyseniz, akademik atıf zorunluluğu kapsamında lütfen aşağıdaki atfı kullanın (APA 7):
Örücü, Ö. K. (2026). MerQur: Bütünleşik Akademik Veri Analizi ve Raporlama Platformu [Bilgisayar Yazılımı] (Sürüm 1.0.0). https://doi.org/10.53463/merqur.2026001
BibTeX, RIS, EndNote ve İngilizce karşılığı için: tüm atıf formatları →
- American Psychological Association. (2020). Publication manual of the American Psychological Association (7th ed.).
- Field, A. (2018). Discovering statistics using IBM SPSS Statistics (5th ed.). Sage.
- Cohen, J. (1988). Statistical power analysis for the behavioral sciences (2nd ed.). Lawrence Erlbaum.